Rekonsolidacja pamięci
Rekonsolidacja pamięci to proces pełnej desensytyzacji, czyli odwrażliwienia pamięci emocjonalnej, by minione zdarzenie przestało być naszym wrogiem. Dzięki temu procesowi silne emocje stają się neutralne, a wszystko to można zrobić z pominięciem opowiadania o potencjalnie traumatycznym zdarzeniu. Co więcej – zmiana osiągana dzięki rekonsolidacji pamięci charakteryzuje się nie tylko trwałością, ale też brakiem potrzeby wkładania jakiegokolwiek wysiłku w to, by ją podtrzymać.
Pamięć emocjonalna (zapisany silny ślad odczucia w pamięci semantycznej) to coś zupełnie innego niż pamięć o jakimś konkretnym zdarzeniu z naszego życia, które jest zapisane w pamięci autobiograficznej. To dwa różne rodzaje pamięci w naszym mózgu.
To pamięć emocjonalna a nie autobiograficzna tworzy poza naszą intencją i świadomością model mentalny (schemat reakcji emocjonalnej + przekonanie), do którego nie mamy świadomego dostępu, a który odpala się automatycznie w różnych momentach, których na bieżąco doświadczamy w naszym życiu. Dlatego często nie rozumiemy, skąd u nas taka silna emocje w jakieś zupełnie zwyczajnej sytuacji lub takiej, która, owszem, jest trudna, ale nie na tyle, byśmy aż tak mocno zareagowali.
Kiedy jednak reagujemy zbyt emocjonalnie, to nie ze względu na jakieś trudne minione wydarzenie, ale właśnie ze względu na to, że owo wydarzenie kiedyś wywołało w nas silną reakcję, która to została mocno zakodowane w naszym mózgu i właśnie łączy się z teraźniejszością. Odkrycie tego połączenia i odwrażliwienie pamięci emocjonalnej jest kluczowe dla zmiany naszych reakcji i zachowań.
Proces ten następuje jednak nie poprzez wracanie do trudnego wydarzenia i opowiadanie o nim, ale poprzez uświadomienie sobie istniejącego schematu a następnie poprzez rekonsolidację pamięci.
Przykład? U mnie zawsze najsilniej ujawniało się to w przypadku odczuwania wstydu. Potrafiłem odczuwać bardzo silny, paraliżujący wręcz wstyd w momentach zupełnie zwyczajnych, co w ogóle nie miało związku z daną obecną sytuacją a właśnie z zapisem emocjonalnym z lat szkolnych. Ten zapis odpalał się w sekundy i potrafił natychmiast przenieść mnie z teraźniejszości, czyli z „tu i teraz” do „tam i kiedyś”. Ty doświadczasz dokładnie tego samego procesu. Wszyscy go doświadczamy na sobie każdego dnia.
A zatem przyczyną twojego cierpienia, zarówno psychicznego, jak i fizycznego (w przypadku objawów psychosomatycznych) mogą być twoje wyuczone modele mentalne, „mieszkające” w pamięci niejawnej. Modele te powstają na bazie twoich doświadczeń, jednak nie oznacza to, że masz do nich świadomy dostęp. Na szczęście raz zmieniony model, może uwolnić cię od objawów już na zawsze. Następuje to poprzez odblokowanie i rewidowanie treści pamięci zawierającej nabytą wcześniej wiedzę o świecie, ale tę emocjonalną, gdyż to ona wywołuje dany objaw.
Jak piszą B. Ecker, R. Ticic oraz L. Hulley w swojej genialnej książce, pt. „Odblokowanie mózgu emocjonalnego. Rekonsolidacja pamięci i zmiana transformacyjna w psychoterapii”: „Całkowicie niewerbalny, niejawny, lecz bardzo specyficzny proces nadawania znaczeń i modelowania świata przez mózg jest wrodzony i uruchamiany na bardzo wczesnym etapie życia.”
Te schematy emocjonalne nie pojawiają się w świadomości – możesz ich jednak doświadczyć, dzięki określonym procedurom podczas sesji terapeutycznej. Gdy schemat trafi do świadomości afektywnej, można go w końcu ubrać w słowa, np. „muszę wszystko robić idealne, gdyż popełnianie błędów oznacza, że jestem bezwartościowy”, „gdy powiem coś nie tak, ktoś mnie porzuci”, itp.
Modele mentalne, które wytwarzają objawy są wyuczonymi wersjami świata, jednak nie mamy ani świadomości ich uczenia się, ani one same nie posiadają reprezentacji werbalnej czy konceptualnej. To wiedza emocjonalna. A zatem źródłem problemu i głównym celem zmiany nie są jedynie emocje a wyuczony model świata, z którego te emocje pochodzą.
Chcesz wiedzieć więcej na temat pracy właśnie tą metodą? Napisz do mnie lub zarezerwuj pierwszą konsultację już dziś!
Źródło cytatu: B. Ecker, R. Ticic, L. Hulley, „Odblokowanie mózgu emocjonalnego. Rekonsolidacja pamięci i zmiana transformacyjna w psychoterapii”, Czarna Owca, Warszawa 2026, s. 37.